Chùa Kim Tràng

Chùa Kim Tràng tọa lạc ở thôn Kim Tràng, xã Việt Lập, trên khu đất rộng, bằng phẳng, hướng tây nam. Tương truyền, vào thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII – XVIII có một vị sư tăng tu ở chùa Vĩnh Nghiêm, huyện Phượng Nhãn (huyện Yên Dũng ngày nay) đi qua làng Kim Tràng, thấy trẻ trâu dựng cây, đắp đất làm chùa, lại hái hoa quả ở núi, đem hương đến lễ Phật rất vui vẻ. Nhà sư ấy dừng lại xem ngắm địa thế, thấy núi Dinh tuy không cao nhưng án ngữ giữa khu vực cầu Cần và cầu Quận. Phía trước mỏm núi có dòng Nhâm Ngao chảy từ cầu Vồng về Phú Khê. Hai bên mỏm núi có nhiều mạch núi quanh vòng ôm ấp làm cho khu đất ấy đẹp tựa đóa hoa sen đang nở hướng ra phía bờ nước. Đài và cuống hoa chạy dần qua làng Đông, làng Um (núi Dành) đồ sộ. Vị sư tăng rất hài lòng bèn vào làng giáo hóa người dân hưng công dựng chùa. Thôn Đông làm trước, Kim Tràng làm sau. Khi xây dựng xong, dân đón nhà sư ấy về trụ trì ở đây rồi đặt tên chùa là “Chân linh ứng tự”. Chùa làm xong có quy mô lớn, kiến trúc “nội công ngoại quốc” theo lối chùa tổ Vĩnh Nghiêm. Người dân đến dâng hương lễ Phật rất đông. Sau khi viên tịch, nhà sư được an táng tại tháp trước chùa. Do có công dựng chùa nên dân đã tạc tượng thờ và coi như vị sư tổ đầu tiên của chùa. Vào năm Cảnh Thịnh thứ 8 (1800) triều đại Tây Sơn, người dân quyên góp tiền của hưng công đúc chuông đồng lớn, rồi dựng tòa gác chuông… Trải qua hơn hai trăm năm, chùa đã có bảy vị sư thay nhau trụ trì.

Hiện nay, toàn bộ khu chùa gồm có nhà khách, tiền đường tam bảo, hai dãy hành lang, nhà tổ, nhà tăng ni, vườn tháp, ao, hồ, sân gạch… Hệ thống tượng Phật hầu hết được tạc bằng gỗ mít, sơn son thếp vàng. Các pho tượng của chùa được bài trí giống như Phật điện chùa Vĩnh Nghiêm. Khu nhà tổ gồm bảy vị sư tổ kế thế ở chùa. Các tổ được tạc ở dạng chân dung trong tư thế tọa thiền tĩnh.

Năm 1991, chùa Kim Tràng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch ra Quyết định số 154/QĐ công nhận là di tích lịch sử nghệ thuật.